Jakie dane może przetwarzać pracodawca zgodnie z RODO?

2026-11-04
Jakie dane może przetwarzać pracodawca zgodnie z RODO?
Zakres danych pracownika i kandydata nie jest dowolny. Sprawdź, jakie informacje może zbierać pracodawca, na jakiej podstawie oraz jak ograniczają go zasady RODO i Kodeksu pracy.

Jakie dane pracodawca może zbierać podczas rekrutacji?

RODO nie daje pracodawcy prawa do gromadzenia dowolnych informacji o kandydatach ani pracownikach. Zakres danych wyznaczają przede wszystkim przepisy Kodeksu pracy, w tym art. 22¹, a także zasady ochrony danych: określony cel, minimalizacja, prawidłowość i ograniczenie przechowywania. W praktyce oznacza to, że każda informacja powinna być potrzebna do konkretnego procesu i mieć właściwą podstawę prawną.

W rekrutacji pracodawca może żądać od kandydata między innymi imienia i nazwiska, daty urodzenia oraz danych kontaktowych wskazanych przez kandydata. Może też poprosić o informacje dotyczące wykształcenia, kwalifikacji zawodowych i przebiegu dotychczasowego zatrudnienia, jeśli są niezbędne do wykonywania pracy danego rodzaju lub na określonym stanowisku. Przykładowo, potwierdzenie uprawnień może być uzasadnione, gdy są wymagane do obsługi urządzeń albo wykonywania zawodu.

Pracodawca powinien ocenić potrzebę każdej informacji w kontekście stanowiska, zamiast zbierać dane na zapas. Dodatkowe dane kontaktowe, hobby czy fotografia nie powinny być warunkiem udziału w rekrutacji, jeżeli nie wynikają z przepisów ani nie są rzeczywiście niezbędne do pracy. Kandydat może przekazać takie informacje dobrowolnie, ale samo ich umieszczenie w CV nie oznacza, że pracodawca może wykorzystywać je w dowolnym celu.

Warto odróżnić dane wymagane do bieżącego naboru od informacji przechowywanych na potrzeby przyszłych rekrutacji. CV należy wykorzystywać w procesie, którego dotyczyło. Udział w kolejnych naborach wymaga odrębnego uzasadnienia i odpowiedniej podstawy przetwarzania. Przechowywanie dokumentów aplikacyjnych bez ograniczenia celu i czasu może naruszać zasady RODO.

Jakie informacje można przetwarzać po zatrudnieniu?

Po zawarciu umowy zakres danych może się rozszerzyć, ponieważ pracodawca musi prowadzić dokumentację pracowniczą, wypłacać wynagrodzenie, rozliczać należności publicznoprawne i organizować pracę. Od zatrudnionej osoby można żądać między innymi adresu zamieszkania i numeru PESEL. Jeśli pracownik nie ma numeru PESEL, może być potrzebny rodzaj i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość. Pracodawca może również przetwarzać inne informacje, jeśli wymagają tego przepisy.

W określonych sytuacjach można pozyskać dane dzieci pracownika, ale tylko wtedy, gdy są potrzebne do korzystania ze szczególnych uprawnień pracowniczych. Nie uzasadnia to zbierania informacji o rodzinie bez związku z konkretnym uprawnieniem. Podobnie dane płacowe i rozliczeniowe powinny być przetwarzane w zakresie koniecznym do realizacji obowiązków pracodawcy.

Podstawa prawna zależy od celu. Przetwarzanie może wynikać z obowiązku prawnego, być niezbędne do zawarcia lub wykonania umowy albo opierać się na uzasadnionym interesie pracodawcy. Zgoda ma zastosowanie tylko w ograniczonych przypadkach i musi być dobrowolna. Ze względu na zależność służbową pracownik może nie mieć realnej swobody odmowy, dlatego zgoda zwykle nie jest właściwą podstawą rutynowego przetwarzania danych.

Pracodawca powinien przypisać konkretną podstawę do każdego celu, zamiast opierać wszystkie działania na jednej ogólnej zgodzie. Jeśli dodatkowa informacja nie jest wymagana prawem ani niezbędna do pracy, odmowa jej podania nie powinna automatycznie pozbawiać kandydata szansy na zatrudnienie lub pracownika jego praw.

Kiedy można przetwarzać dane o zdrowiu i inne dane wrażliwe?

Informacje o zdrowiu należą do szczególnych kategorii danych. Ich przetwarzanie wymaga nie tylko podstawy właściwej dla danego celu, lecz także dodatkowej przesłanki przewidzianej w art. 9 RODO. Pracodawca powinien ograniczyć się do zakresu niezbędnego i zastosować odpowiednie zabezpieczenia, w tym ograniczyć dostęp do osób, które potrzebują tych informacji w związku z obowiązkami służbowymi.

To, że dana informacja może być przydatna, nie wystarcza do jej gromadzenia. Pracodawca powinien ustalić, czy przepisy pozwalają mu ją przetwarzać i czy jest konieczna do realizacji konkretnego celu. W określonych sytuacjach pracownik może wyraźnie zgodzić się na przetwarzanie danych, których podanie nie jest obowiązkowe. Zgoda musi jednak być rzeczywiście dobrowolna i nie może służyć do obchodzenia ograniczeń dotyczących danych szczególnych kategorii.

Obowiązek informacyjny obejmuje między innymi cele i podstawy przetwarzania, odbiorców danych, planowany okres przechowywania oraz prawa osoby, której dane dotyczą. Pracownik powinien wiedzieć, kto ma dostęp do informacji i w jakim celu są one wykorzystywane. Dostęp należy ograniczyć do osób, dla których dane są potrzebne do wykonywania obowiązków.

Jakie zasady obowiązują przy monitorowaniu pracowników?

Monitoring wizyjny może być stosowany, gdy jest niezbędny między innymi dla bezpieczeństwa pracowników, ochrony mienia, kontroli produkcji lub ochrony poufnych informacji. Pracodawca powinien określić jego cel, zakres i sposób działania w odpowiednim akcie zakładowym. Pracowników trzeba poinformować o wprowadzeniu monitoringu co najmniej dwa tygodnie przed jego uruchomieniem.

Nagrania można wykorzystywać wyłącznie w celu, dla którego zostały zebrane. Standardowo przechowuje się je najwyżej przez trzy miesiące od dnia nagrania. Jeśli materiał może stanowić dowód w postępowaniu, może być przechowywany do prawomocnego zakończenia tego postępowania. Po ustaniu uzasadnienia dalszego przechowywania nagrania należy usunąć.

Monitoring poczty służbowej jest dopuszczalny, jeśli jest niezbędny do organizacji pracy i właściwego użytkowania narzędzi pracy. Nie może naruszać tajemnicy korespondencji ani dóbr osobistych pracownika. Także inne formy kontroli powinny mieć uzasadniony cel, być proporcjonalne i ograniczone do niezbędnego zakresu. Sama możliwość technicznego monitorowania aktywności nie oznacza, że pracodawca może kontrolować ją bez ograniczeń.

Jak ograniczyć zakres i czas przechowywania danych?

RODO wymaga, aby dane były adekwatne do celu i przechowywane nie dłużej, niż jest to potrzebne. Nie istnieje jeden okres przechowywania właściwy dla wszystkich informacji pracowniczych. Termin zależy od celu, obowiązków prawnych i rodzaju dokumentacji. Pracodawca powinien więc określić go dla poszczególnych procesów, a następnie usuwać dane, gdy przestają być potrzebne.

W praktyce pomocne jest prowadzenie wykazu procesów, który dla każdego z nich wskazuje:

  • cel przetwarzania i konkretną podstawę prawną,
  • kategorie zbieranych danych oraz osoby, których dotyczą,
  • odbiorców i pracowników uprawnionych do dostępu,
  • okres przechowywania lub kryteria jego ustalania,
  • sposób usuwania danych po ustaniu celu.

Taki wykaz należy okresowo weryfikować. Pozwala to sprawdzić, czy zakres informacji nadal jest konieczny, czy dostęp nie jest zbyt szeroki i czy dane nie są przechowywane dłużej, niż uzasadniają to przepisy lub cel. Najważniejsza zasada jest prosta: pracodawca może przetwarzać tylko te dane, do których ma podstawę i których potrzebuje w konkretnym, jasno określonym celu.

Wykorzystane materiały

  • https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20250000277/U/D20250277Lj.pdf
  • https://uodo.gov.pl/pl/file/1499
  • https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-pracy-16789274/art-22-2?unitId=art(22(2))
  • https://uodo.gov.pl/pl/file/4933
  • https://www.uodo.gov.pl/pl/579/3206